De linkmiechel

Hans Bouwmeester

'Every inch a gentleman', zo was Joseph Henry Blackburne (rechts in beeld), in de negentiende eeuw één van de sterkste schakers ter wereld, met een lijst van toernooiresultaten die slechts kan worden geëvenaard door een Steinitz. Een echte Brit, deze te Manchester geboren grootmeester, die zijn moederland steeds trouw is gebleven en menige schaaktriomf voor Engeland hielp bevechten. Vanaf zijn geboorte in 1841 tot aan zijn dood in 1924.

Bij het schaken legde diezelfde Blackburne alle plechtstatigheid graag van zich af, om met Spaans vuur de lieden aan gene zijde van het bord weg te vegen. Intuďtief en fantasierijk zette hij zijn partijen op; grote deskundigheid legde hij aan de dag in het eindspel.

Van Blackburne gaat het verhaal dat hij tijdens een toernooi een Duitse tegenstander door listig spel overwon, waarop deze rondvertelde: 'De linkmiechel heeft me toch nog bedrogen.' Blackburne ving deze uitdrukking op en begon naarstig te informeren wat toch wel een 'linkmiechel' was. Niemand kon hem echter exact uitleggen wat daaronder moest worden verstaan. Ten slotte wende Blackburne zich tot de wedstrijdleider en vroeg hem: 'Zegt u mij eens, een linkmiechel, is dat een gentleman of niet?'

Aan de Nederlandse schaker Rud Loman moet hij eens de vraag hebben voorgelegd: 'Do you know the difference between a gaspipe and you?' Loman moest het antwoord schuldig blijven en kreeg toen te horen: 'A gaspipe is a hollow cilinder and you are a silly Hollander.'

De soms fantastische verhalen van Johannes Hermann Zukertort werden door de nuchtere Brit niet altijd voor zoete koek geslikt. Toen de heren tijdens een toernooi te Wenen een wandeling door de stad maakten, kwamen ze langs een groot gebouw. 'Wat is dat?' vroeg Blackburne arglistig. 'Dat is de gevangenis', antwoordde Zuikertort. 'Neen, beste vriend', corrigeerde Blackburne hem, 'dat is nu die universiteit waar jij vijf jaar gestudeerd hebt.' Rechts Blackburne nog een keer in beeld.

Tijdens een van zijn vele simulaanseances – elk puntje was een pondje! – sloeg Blackburne eens een glas whisky achterover dat zijn tegenstander voorzichzelf besteld had. De onthutste man verloor zeer snel. Hij wilde na afloop graag z'n beslissende fout weten. 'Ach', zei Blackburne, 'u liet een glas whisky instaan en dat sloeg ik en passant.'

Blackburne is een der beste blindschakers geweest die de schaakwereld heeft gekend. De blindseances die Morphy in 1858 en 1859 had gegeven, inspireerden hem zich hierin te bekwamen. Bij een van zijn blindseances heeft hij ooit eens mat in zestien zetten aangekondigd.

Blackburne geeft simultaan.

Behalve zijn partijen heeft hij ons een aantal volwaardige probleemcomposities nagelaten. Een van zijn mooiste partijen speelde Blackburne tijdens het grote toernooi te St. Petersburg 1914. Zijn tegenstander was Aaron Nimzowitsch. Blackburn won er een schoonheidsprijs mee.


De deelnemers aan St. Petersburg, 1914. Zittend, van links naar rechts: I. Gunsberg*, J.H. Blackburne*, E. Lasker*, S. Tarrasch*, A. Burn, R. Gebhardt, A.K. Rubinstein*, O.S. Bernstein*, J.R. Capablanca*, D. Janowski*. Staand, van links naar rechts: S.O. Weinstein. J.F. Marshall*, A.A. Aljechin*, N.J. Maximov, A. Nimzowitsch*, B.E. Baljutin, P.P. Sabouroff, E. Talwik, J.O. Sossnitsky, N.A. Znosko-Borovsky, W. Rubinov, D.D. Korolew, N.N. Lochwitsky, E.A. Znosko-Borovsky. Echter, alleen de mensen achter wie een sterretje staat, deden mee aan het toernooi.

Nog een keer de deelnemers aan St. Petersburg, 1914. Dit keer een groter gezelschap. En nóg meer mensen die niet deelnemen aan het schaaktoernooi.