Op zoek naar de waarheid

Hans Bouwmeester

Onlangs schreef de Engelsman John Nunn een boek over toreneindspelen. Hij liet alle analyses door de computer controleren en pretendeerde een foutloos boek te hebben gemaakt. De tijd zal leren of dit inderdaad waar is.

Of het er in de toekomst van zal komen dat men meerdere beroemde analyses aan een dergelijke controle zal onderwerpen? In dat geval zal er vermoedelijk nog heel wat aan het licht komen, want zelfs de beste analyticus blijft een zeker percentage aan fouten niet bespaard. Onlangs ontving ik een brief van Nico Doelman, Paramaribo over de volgende positie.

Deze stelling ontstond aldus: 1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 g6 6.Le2 Pc6 7.Pb3 Lg7 9.0-0 Le6 9.f4 Tc8 10.f5 Ld7 11.g4 Pe5 12.g5 Pg8 13.Pd5 f6 14.Le3 b6 15.Pd4 Kf7 16.c3 De8 17.Pe6 Lxe6 18.fxe6 Kf8 19.Pxf6 Pxf6 20.gxf6 Lxf6 21. Lh6 Kg8 22.Txf6 exf6 23.Dxd6 Tc6

Wit doet nu (vanuit de linkerdiagram) 24.Dxe5!

De partij verscheen in 1951 in het Duitse tijdschrift Schach-Echo als Gusev-Averbach, kamp. USSR 1951. Samen met Euwe en Van den Berg analyseerde ik destijds de partij uitvoerig voor de Losbladige Schaakberichten en selecteerde dit duel later voor Schaken voor je plezier, deel 1.

Inmiddels ontdekte Walter Mooy dat de naamgeving onjuist was. Het gaat hier om een partij J. Gusev - E. Auerbach, die in 1946 in een plaatselijk Russisch toernooi werd gespeeld. Gusev publiceerde deze partij in Schachmaty, overigens met zeer oppervlakkige analyses.


Aan het eind vraagt Hans zich af wat de computer hierover zegt. Een reden voor mij (RB) om de partij eens samen met de computer te onderzoeken. Helaas is deze stelling absoluut niet geschikt voor de computer. De startpositie is aan meerder computerprogramma's voorgelegd met waarzinnige processorkracht en schier onbeperkte rekenduur - ze zien het winnende Dxe5 nog steeds niet. Het plafond is veel te ver weg. Een zinvol plan kan de computer evenmin ontdekken. Maar de computer is en blijft toch een geschikt hulpmiddel. Ik heb wat ideeën uitgeprobeerd en ben toch tot een interessant eindresultaat gekomen.