Vieringen

Robert Beekman

In het jubileumboek 125 jaar Schaakclub Utrecht staan een aantal artikelen die over bijzondere vieringen gaan dan wel om bijzondere wedstrijden, zoals tegen VAS, Hastings, enzovoorts. Hieronder staan deze artikelen op een rij.

Het 25-jarig bestaan (1911)

Op 7 en 8 oktober 1911 viert Schaakclub Utrecht zijn 25-jarig bestaan in hotel l'Europe. Zaterdagavond wordt iedereen welkom geheten door de man die op dat moment al 25 jaar voorzitter is: Hogewind. Hogewind memoreert wat de oprichters A.J. Prange en A.G. Olland en vooral diens broer, E.L. Olland, allemaal voor de club betekend hebben. Eduard Lodewijk Olland is al die tijd secretaris geweest en helaas veel te vroeg, in 1910, overleden. Eduard is de schaakenthousiast geweest die alles drijvende houdt. Zijn broer Adolf schrijft in het In Memoriam: 'Hij was de ziel van het clubleven, verzuimde zoo goed als nooit de speelavonden en was om zijn beminnelijk zacht karakter zeer gezien.'

Vervolgens viertallen competitie. Zaterdagavond ronde 1, zondag ronde 2 en 3. De hoofdgroep wordt gewonnen door Te Kolsté, die net als Olland 2 punten had, maar de onderlinge wedstrijd wint. Esser en Van Foreest hebben 1 punt.

Het jubileumtoernooi. Op de voorgrond in het midden Te Kolsté tegen Olland.

Het grootse galadiner na afloop van het schaken op zondagavond.

Schaakclub Utrecht trekt een aanzienlijk bedrag uit voor het aanschaffen van de prijzen, te weten "fraaie kunstvoorwerpen". Waar deze "fraaie kunstvoorwerpen" uit bestaan vertelt de geschreven geschiedenis niet.

De organisatie lag geheel in handen van G. Ch. Smeekes, nóg zo'n sleutelfiguur in de geschiedenis van SCU. Jarenlang secretaris, jarenlang in het 1e team, veel georganiseerd voor Utrecht en ook jarenlang voorzitter van Schaakmat geweest.

G. Ch. Smeekes

Het 30-jarig bestaan

Op 16 november 1916 viert Utrecht het 30-jarig bestaan van de club, speciaal voor leden en genodigden. Op 18 en 19 november volgt een tweedaagse landelijke wedstrijd, net als in 1911 viertallen. In de hoofdgroep Olland, Van Foreest, Van Gelder en Te Kolsté.

Zondagmiddag zijn de kemphanen Olland en Te Kolsté na zes uur spelen nog steeds bezig. Het is inmiddels half zeven en het gezamenlijke diner (net als in 1911, dit keer in Hotel de la Station) loopt gevaar. De wedstrijdleiding besluit deze partij tot remise te arbitreren. Olland en Van Foreest eindigen hierdoor gelijk en na loting wordt Van Foreest winnaar.

Foto van de schaakhappening op de club d.d. 16 november.

Grootschalige maaltijden waren overduidelijk de trend binnen het Schaakclub Utrecht van die tijd. Hierboven een afbeelding van het menu ter gelegenheid van het 35-jarig bestaan van Schaakclub Utrecht in 1921.

Utrecht - Hastings, 1923

Mei 1923 komt de Engelse Schaakclub Hastings and St. Leonard's Chessclub op bezoek bij Schaakclub Utrecht. Onze voorzitter, Mr. L.J.M. van der Eerden, ontvangt de Engelse schakers met de volgende welkomstrede. In het Engels, hieronder vertaald in het Nederlands.

Start welkom Van der Eerden:
Ofschoon wij de regel "spelen, niet praten" beschouwen als een uitnemend beginsel in ons schaakspel, komt het ons voor dat wij onjuist zouden handelen als wij dezen gedenkwaardigen dag in Utrecht's schaakleven lieten voorbijgaan zonder een welkomstwoord aan u, leden van Hastings and St. Leonard's Chessclub, die, als moderne dolende ridders van een nog modernere tafelronde, erop uittrekken om een zoo bekoorlijk plan als deze ten uitvoer te brengen, namelijk de veroovering van het betooverde, zwevende schaakbord.
Gij kwaamt hier, M.H., om ons te ontmoeten in een scherpen strijd. Zijn wij daarom vijanden? Gij Engelschen en wij Hollanders, die, als wij niet waren wat wij zijn (recht of onrecht, mijn land), volmondig zouden verklaren dat wij niets liever zijn dan wat wij zijn.
Maar ik hoop u duidelijk te maken dat dit nationaliteitsverschil slechts een kwestie van secundaire importantie is. Wij zijn vrienden, want wij zijn allen onderdanen van eenzelfden koning, die al koning was toen de heeren van Indië heerschten over hun aloud land. Rijken verrezen en vielen in puin, de vorstelijke praal ging voorbij, maar nooit zal de kroniekschrijver van onzen koning zeggen: Gij wáárt eens koning. Want onzen vorst, die wij met gelijken liefde omringen, is van een dynastie die nooit uitsterft. En daarom is er maar één resultaat dat wij wenschen kunnen. Moge het scherpste verstand zegevieren, moge het spel van een ieder uwer een klasse op zichzelf uitmaken, zonder een enkel vraagteeken erachter te zetten. Dat is het welkom van de Schaakclub "Utrecht".
En wat te zeggen tot uwer dames, die u op uw reis naar ons hebben willen vergezellen? Daarvoor vindt mijn tong geen woorden. Ik meen daarom tot hen geen betere taal te spreken dan de internationale taal der bloemen. Het is mij een eer en een zeldzaam genoegen hen deze bloemen in de kleuren van onze club te mogen aanbieden, hopende dat de dames uw bezoek (tot nu toe een feit dat vreugdig opzien baart) te maken tot een allerbeminnelijkste traditie."
Einde welkom Van der Eerden.

Zoveel eruditie! Zoveel welbespraaktheid! En dat in het Engels! De monden van onze Engelse gasten vallen open en na het uitspreken van de welkomstrede valt er eerst een stilte voordat het applaus van de aanwezigen losbarst. Helaas kunnen de Utrechters deze welbespraaktheid geen goed vervolg geven, zo blijkt uit het verslag in het clubblad. "Shame, that I oversaw, that for the hand lying mate in six sets", mag uit de mond van een Utrechter vernomen worden. Of: "I have gerokkeet hier." En als een Utrechter, gevraagd naar de kwaliteit van de stelling, antwoordt met "to be or not to be", komt het citeren van Hamlet vaker voor dan het bereiken van een goede stelling. Evengoed wint Schaakclub Utrecht deze schaakhappening met 6 - 5 van 'Hastings'.

Olland - Yates, bord 1 van Utrecht - Hastings, eindigt in een plusremise voor Olland. Olland keert daarmee het onheil, want daarvoor heeft hij drie keer op rij van Yates verloren, terwijl hij zeker niet slechter is.

'Hastings' en 'Utrecht' bezoeken Austerlitz.

Het bezoek aan het mooie Austerlitz is echter niet het hoogtepunt van de rondrit door de provincie Utrecht. Het hoogtepunt is het bezoek aan huize Doorn, eigendom van Keizer Wilhelm II. Wilhelm II is de Keizer die premier Otto Bismarck afgezet heeft, de eerste wereldoorlog heeft verloren, geconfronteerd is met een revolutie in Duitsland en die in 1918 afstand doet van de troon. The last emperor of Germany, zogezegd. Vijf jaar later, in 1923, wordt hem een bezoek gebracht door Engelse en Nederlandse schakers. Keizer Wilhelm II heeft de gewoonte gehad alle gasten hartelijk te ontvangen. Diezelfde Wilhelm is kleinzoon van een Engelse koningin en tevens verwant met het Nederlandse koningshuis. Hij is het die Van der Eerden bedoelt in zijn welkomstrede: de gemeenschappelijke vorst der Engelsen en Hollanders!

Van der Eerden

Vier jaar later, 15 februari 1927, overlijdt de advokaat Leonardus Joseph Maria van der Eerden op 41-jarige leeftijd. Véél te jong. In het harnas van de voorzitter, welke functie hij vanaf 1922 heeft vervuld. Johannes van den Bosch over hem in het vorige jubileumboek: "Een van de kleurrijkste figuren uit die tijd was de helaas veel te vroeg gestorven voorzitter van de club, mr. L.J.M. van der Eerden. Zijn grootste illusie was dat Utrecht clubkampioen van Nederland zou worden; hij heeft dat niet meer mogen beleven."

Hij was een redelijke hoofdklassespeler, maar geen vechter. Als hij een blunder maakte, was de partij voor hem bedorven, ook al had hij nog kansen, zoals in de volgende partij.


Tot slot. Voorzitter Van der Eerden heeft het over bloemen in de kleuren van Schaakclub Utrecht. Wat zijn die kleuren?!? Wellicht rood en wit, zoals in de vlag van de stad Utrecht?

De vlag van de stad Utrecht.

Massakamp Utrecht - Amsterdam

In 1924 tijgt Schaakclub Utrecht met 70 man naar Amsterdam voor de massakamp tegen VAS. In 1925 laten de Amsterdammers zich evenmin onbetuigd: ze kondigen 100 aan, maar komen uiteindelijk met 89. De massakamp vindt plaats op 25 april 1925 in de Korenbeurs. Uitslag 60.5-28.5 in het voordeel van VAS.

De topborden:
Olland - Davidson: remise
v. Foreest - Speijer: remise
Pannekoek - Weenink: 0 - 1
Goud - Wals: remise
Piccardt - van Hartingsveld: remise
van den Bosch - Kersten: 0 - 1
Schuckink-Kool - Hartz: 0 - 1

Massakamp Utrecht - VAS, georganiseerd door secretaris H.C. Oudegeest.

De gezamenlijke besturen van VAS en SCU.

Het zestigjarig bestaan

Op 4 October verzamelden zich leden en genoodigden der jubileerende vereeniging aan een gemeenschappelijken maaltijd, waar het buitengewoon gezellig toeging en de 60-jarige tal van heildronken werden toegebracht. Op 4 en 5 October speelde een viertal veteranen een kleinen wedstrijd, waarvan de uitslag was: I. dr Schuckink Kool 2,5, II mr Oskam 2, III. De Brie 1,5, IV. Zittersteyn 0,5 p.

Den 5en October hield het bestuur der S.C. Utrecht een druk bezochte receptie, waarop tal van sprekers het woord voerden namens K.N.S.B., Stichtsch-Gooische en zustervereenigingen. De voorzitter van den K.N.S.B., de heer Zittersteyn, releveerde de uitstekende successen der S.C. Utrecht, welke hun hoogtepunt vonden in het behalen van het Clubkampioenschap van Nederland. De Tijdschriftcommissaris herinnerde aan den schat van goede partijen, die het Tijdschrift in den loop der jaren van leden der S.C. Utrecht had kunnen publiceeren en sprak zijn vertrouwen uit, dat de vereeniging die traditie zou handhaven. De voorzitter van den St. G.S.B., de heer Versluys, roemde de goede verstandhouding tusschen den S.C. Utrecht en den St.G.S.B. en de activiteit der jubileerdende club, terwijl tal van sprekers namens hun vereenigingen getuigden van de aangename samenwerking tusschen de S.C. Utrecht en de andere clubs in den St.G.S.B. De sprekers werden allen door den voorzitter, den heer Hofsommer, beantwoord. De S.C. Utrecht kan met voldoening op haar 60 voorbijgegane jaren en op haar jubileum terugzien! L.G.E.

Utrecht – Wenen (1950)

In 1950 zaait de Weense Schaakclub Hietzing de sporen van een overwinningstocht door Nederland. Philidor Leeuwarden wordt verslagen met 6,5 – 1,5 en 6 – 2. Eindhoven wordt verslagen met 7 – 1 en 4,5 – 3,5. ASC wordt verslagen met 4 – 4 en 4,5 – 3,5. Op zich niet vreemd. Hietzing bestaat uit bijna allemaal spelers uit het Oostenrijkse nationale team. In Nederland zijn de krachten niet zo gebundeld als in Oostenrijk op dat moment.

In Utrecht is weinig hoop, ook al omdat van Oosterwijk Bruyn niet mee kan doen. De match zelf verloopt evenmin voorspoedig. Al snel staat Utrecht op die elfde juni 1950 met 2 - 0 achter. En tóch wordt gewonnen! De eer van Nederland gered!

Een belangrijk aandeel van de Utrechtse overwinning wordt geleverd door Eduard Spanjaard, die knap van Alfred Beni wint. Het notatiebiljet van die partij is nog wel gevonden, maar de zetten zijn onleesbaar. “Het is net alsof het notatiebiljet door de muizen opgevreten is”, vertelt Jan Visser me in 2002. Dat zou ook heel goed gekund hebben, want Spanjaard heeft zijn archief in een tuinhuisje bewaard waar de muizen vrij toegang toe hebben.

In plaats daarvan de memorabele overwinning van Jan Visser.


De Utrechtse schakers schudden nog steeds hun hoofd, maar de Weense schakers wuiven Jan Visser veel lof toe!

Utrecht - Wenen 4½ - 3½
Ed Spanjaard - A. Beni 1 - 0
H.J. v. Steenis - H. Muller 0 - 1
G.W. v. Vloten - K. Kopetzky 1 - 0
J. Visser - E. Stokl 1 - 0
D.J.S. de Lange - A. Lounek ½ - ½
W.A.A. Aarts - F. Grager 0 - 1
A. den Hertog - J. Toniser ½ - ½
F. Stegeman - W. Dorazil ½ - ½

Utrecht - Wenen, 1950. Zittend: Müller (Wenen), Beni (Wenen), Van Steenis (Utrecht), Dr. Dorazil (leider van de Weense gasten). Rechtsachter Beni, in licht kostuum, staat Eduard Spanjaard.

In 1950 ligt de tweede wereldoorlog nog vers in het geheugen. De toer van de Oostenrijkers is dan ook een vredestoer. Na de overwinning spreekt Spanjaard zijn vreugde uit over het schaakspel als middel om twee volkeren te verbroederen, die door het noodlot in vijandelijke kampen zijn terechtgekomen.

Dr. Dorazil, captain van de Weense schakers, is het helemaal met hem eens, bedankt Spanjaard met een speech die minstens zo lovend en charmant is en biedt Schaakclub Utrecht een fraai vaantje aan.