Het Hypercube snelschaaktoernooi 2004

Robert Beekman

Het 28ste snelschaaktoernooi van Schaakclub Utrecht is dit jaar gewonnen door Jan Smeets. In een zinderende Knock-Out finale versloeg hij Daniël Fridman met 1,5 tegen 0,5, en mocht hij de hoofdprijs van 1000 euro mee naar huis nemen!

Jan Smeets neemt de eerste prijs van Pieter Nieuwenhuis, voorzitter van Schaakclub Utrecht, in ontvangst.

Het snelschaaktoernooi van Schaakclub Utrecht leverde opnieuw een sterk bezet toernooi op. Zeven Grootmeesters, dertien Internationaal Meesters en een gemiddelde rating van 2050 was het nog niet eerder zo sterk geweest.

Een andere formule

Er werd dit jaar gekozen voor een andere formule. De voorronden bleven onverminderd bestaan uit 16-18 personen, maar de finalegroep werd geformeerd door twee groepen van 12 personen. In het verleden kwam het nog wel eens voor dat een grootmeester of meester de finalegroep miste, en die kans was dit jaar in elk geval kleiner. De twee hoofdgroepen speelden vervolgens 11 dubbelronden (met wit en met zwart tegen elkaar, direct opeenvolgend). De winnaars van de beide hoofdgroepen zouden vervolgens om de hoofdprijs strijden. Het idee hiervan is dat er zo toch nog een hoogtepunt van het toernooi kwam; meestal vonden we het toernooi aan het eind een beetje inzakken.

In hoofdgroep A1 werd Jan Smeets uiteindelijk winnaar met 18,5 uit 22 partijen. Op eerbiedwaardige afstand volgden Murtas Kazhgaleyev (GM, 2600) en Erwin l'Ami met respectievelijk 15,5 en 14,5 punten op de tweede en derde plaats. Jan Smeets nam van het begin af aan met twee dubbele overwinningen de leiding, en stond die niet meer af.

In de tweede hoofdgroep was het een stuk spannender. Daniël Fridman en Rustam Kasimdzhanov, twee GM van 2600/2650, streden lange tijd om de eerste plaats. Eén ronde voor tijd leek Fridman zich definitief losgemaakt hebben; anderhalf punt stond hij voor. Maar slechts een halfje uit twee tegen Soulaidis, terwijl Kasimdzanov twee volle winstpunten pakte en langszij kwam. Dat werd dus een knock-out beslissingsvluggertje: wit vijf minuten, zwart vier minuten, wit moet winnen! Kasimdzhanov had wit, en forceerde tegen Fridman die daardoor de finale inging.

Daniël Fridman en Rustam Kasimdzhanov in hun beslissingsvluggertje van finalegroep A1.

In die uiteindelijke finale speelde Fridman de eerste partij wit. Tegen de Meraner van Smeets bereikte hij hoegenaamd geen voordeel, hoewel aan het einde, met beider vlag op vallen, ineens de kansen over en weer vlogen.

In de tweede partij had Jan Smeets wit. Deze partij zou werkelijk het hoogtepunt van dit toernooi worden. In een prachtig gespeelde partij, met name in strategisch opzicht, maar ook taktisch, trok Jan Smeets uiteindelijk de toernooi-overwinning naar zich toe.


Daniël Fridman en Jan Smeets, strijdend om de toernooi-overwinning.

En hoe werd er gespeeld?

Vorig jaar viel me op dat de grootmeesters, meesters en alle andere goede spelers hun eigen voorkeur en strategie hadden. Sommigen kozen ervoor te profiteren van hun superieure spelinzicht en schoven snel een partijtje bij elkaar. Zij slaagden er in een beter plan te voltrekken dan de tegenstander en schoven gelijke eindspelen onberispelijk naar de winst. Maar er waren ook spelers die scherp in de aanval gingen, opportunistisch bijna, er op rekenend dat het met beperkte tijd lastiger is nauwkeurig te verdedigen dan aan te vallen.

Ook van dit jaar kan hetzelfde gezegd worden, maar toch viel me meer op hoe goed de spelers taktisch onderlegd waren. Links Petar Popovic (GM, 2500) - Jelmer Jens. Wit heeft al een pion geofferd en speelt hier 1.Tf7. Een bekende klapper van de eerste orde. In een snelschaakpartij lastig te beantwoorden. Uiteraard ziet 1... Kxf7 2.Dh7 Lg7 3.Tf1 er niet al te best uit, maar Jelmer speelde 1... Lg7 Volgens de computer is 1... h5 beter. Popovic realiseerde zich dat zwart ook met Txe3 tegendreigingen kon ontwikkelen, en ging verder op het combinatoire pad: 2.Txg7, maar Jens wist het te keepen en trok de overwinning naar zich toe. Met 2.Taf1 had wit het voordeel behouden. Popovic werd in de finalegroep uiteindelijk gedeeld 6/7, en Jens tiende.

Spektakel en tragiek

Maar er was nog veel meer taktisch spektakel! Te veel om op te noemen! Ik heb uiteraard in de snelheid van de zetten ook niet alles bij kunnen houden, maar noteerde toch nog een partij tussen Murtas Kazhgaleyev (GM, 2600) en Thomas Willemze, net zoals Jelmer Jens spelend voor het eerste van Utrecht. Thomas werd zwaar onder druk gezet, maar wist met taktische combinaties toch nog stand te houden. Hij kwam zelfs volkomen gewonnen te staan, maar ging uiteindelijk door zijn vlag, waar zijn tegenstander twee seconden meer had. Gelukkig had Thomas alle stukken van zijn tegenstander al geslagen waardoor de partij remise werd.


De spelers die met enige regelmaat hun zetjes bleven doen en tegelijkertijd een tijdsvoorsprong behielden op hun tegenstander, kwamen regelmatig als overwinnaar naar boven drijven. Ik zag een partij tussen Ekrem Cekro (IM, 2438) en Daniël Fridman (GM, 2569), waarbij eerst Fridman Cekro overspeelde en een pion en later kwaliteit won, maar ondertussen wel meer tijd verbruikt had. Fridman ging sneller spelen, Cekro dacht langer na en won uiteindelijk een dame. Maar met een dame meer verloor hij wel, want hij ging gewoon door zijn vlag. Even later was Nijboer verbolgen toen hij een remisestand tegen Cekro onder tijdsdruk verloren zag gaan; het is de tragiek die bij het snelschaken hoort.

Ekram Cekro.

Nog een keer Cekro, nu met wit tegen de oudclubkampioen van Schaakclub Utrecht, Vincent Diepeveen. Vincent ging in de linkerdiagram met zijn a-pion naar voren toe, terwijl wit de torens verdubbelde op de zevende rij. Meer dan de pion op g7 leverde het niet op, terwijl de a-pion promoveerde, wit zijn toren daarvoor moest opgeven en zwart dus een dame tegen een toren voorsprong had. Het is echter lastig om de vesting van wit te veroveren, en uiteindelijk ging Vincent genadeloos door zijn vlag.

 

Vincent vertelde me dat hij dit jaar grossierde in stellingen van dame tegen stukken. Meestal had hij de dame, en verloor hij. Eén keer had hij in de finalegroep zelf zijn dame gegeven. In de linkerdiagram speelde Eric de Haan met wit: 1.e6 0-0 2.exd7 Dxb5 En deze stelling won Vincent Diepeveen wel.

 

Blijf het tempo er in houden!

Eric de Haan, viervoudig clubkampioen van Schaakclub Utrecht, kwam uiteindelijk met Vincent Diepeveen in dezelfde finalegroep, en speelde naar eigen zeggen een leuk toernooi. Eén partij heb ik van hem bijgehouden; een winstpartij tegen Georgios Souleidis (IM, 2400). Het is een typisch snelschaakpartijtje op hoog niveau. Weinig fouten, veel manoeuvreren, snel je zetten blijven doen, en toeslaan als dat taktisch mogelijk is.


De beste Utrechter was ook dit jaar Erwin l'Ami, ook al is hij wel lid maar speelde hij het afgelopen jaar voor HSG. Derde werd hij in de finalegroep. Zeker niet slecht, maar zelf was hij niet tevreden. In de linkerdiagram een stelling tegen een andere Utrechter: Jelmer Jens. 1.Lxb2 is helemaal niet slecht, maar Erwin speelde 1.Lxb5 Pxd1 2.Txd1, een positioneel kwaliteitsoffer dat zeer kansrijk is, en ook uiteindelijk overtuigend gewonnen werd.

Jelmer Jens en Erwin l'Ami.

Jelmer Jens had trouwens meer interessante positionele kwaliteitsoffers op het bord gekregen. Links een stelling tegen Lev Gutman (GM, 2500). Gutman speelde hier 1... Pe5, Jelmer vervolgde met 2.Txe5 fxe5 3.Lg6 Kf8 4.Td7 Lc6 5.Tc7 Le8 6.Le4 De zwarte koningstoren bleef langdurig buitenspel en dit eindspel werd uiteinderlijk door wit gewonnen.

 

De meeste spelers volgden getrouw hun openingsrepertoir. Want in een snelschaakpartij is tijd kostbaar en is het handig bekende patronen te volgen. Regelmatig zag ik in complexe stellingen spelers rond de vijftiende of twintigste zet nog steeds a tempo spelen; die stelling moesten ze dus eerder op het bord gehad hebben. Afwijken naar het onbekende is weinig verstandig. Linksboven een stelling van Lev Gutman (GM, 2500) tegen Friso Nijboer (GM, 2560). Gutman speelde hier a4. Voor Friso ongetwijfeld onbekend, maar volgens mij, aan zijn twijfelende handen te zien, voor Gutman ook. Gutman speelde vervolgens zijn dame van d1 via b3-b4-h4-b4-b5 naar c6 waar Nijboer de dame met Ld7 veroverde.

Helemaal links: Friso Nijboer, spelend tegen Miezis. Rechts naast Nijboer: Kasimdzhanov, Fridman, de Haan, Solleveld, Cekro.

Enkele prestaties van overige Utrechters: Joost Berkvens en Martijn Dambacher (links in beeld), die ook voor SCU 1 spelen, werden in de finalegroep A2 respectievelijk vijfde en zesde.

 

Uitslagen

Eindstand finalegroep A1

1 Daniel Fridman GM 2569 16
2 Rustam Kasimdzhanov GM 2652 16
3 Friso Nijboer GM 2556 13.5
4 Maarten Solleveld IM 2477 13
5 Carsten Lingnau IM 2420 12
6 Ekrem Cekro IM 2438 12
7 Petar Popovic GM 2502 11.5
8 Normunds Miezis GM 2530 11.5
9 Lev Gutman GM 2495 9.5
10 Georgios Souleidis IM 2398 8
11 Vincent Diepeveen 2283 4.5
12 Eric de Haan 2257 4.5

Eindstand finalegroep A2

1 Jan Smeets GM 2464 18.5
2 Murtas Kazhgaleyev GM 2596 15.5
3 Erwin l' Ami IM 2466 14.5
4 Manuel Bosboom IM 2422 13.5
5 Joost Berkvens IM 2419 13
6 Martijn Dambacher 2375 12
7 Alexander Kabatianski IM 2440 9
8 Thomas Willemze 2249 9
9 Sebastian Siebrecht IM 2369 9
10 Jelmer Jens IM 2357 7
11 Marc Overeem 2157 6.5
12 J. Blanchard 2160 4.5

Eindstand groep B

1 Christian Richter FM 2331 15
2 Richard Polaczek IM 2426 14.5
3 Xander Wemmers FM 2311 14
4 Alexander van Beek 2213 10.5
5 Jeroen Willemze 2310 10
6 Jan Jaap Janse 2008 9.5
7 Arie Schwartz 2230 9
8 Mark van Schaardenburg 2235 9
9 Pieter Nieuwenhuis 2202 9
10 Gerben Veltkamp 2166 9
11 Rick Lahaye 2273 8.5
12 Quirinius van Dorp 2027 8
13 Ion Macai 1950 7
14 Frans Konings 2170 6
15 Amindo Naarden 1925 4.5
16 Pieter de Groot 2054 4.5
17 Rogier Manten 1900 3
18 Marcel Pluymert 1738 2

Eindstand groep C

1 Marco de Groot 1927 13
2 A.J. Keessen 2166 13
3 Rody Straat 2012 11
4 Jan Prins 2002 11
5 Gerard Verholt 2027 10.5
6 Mark Timmermans 1642 10.5
7 Patriek Vleeming 1890 10
8 Albert Termeulen 2103 9.5
9 GertJan Thomassen 1904 9
10 Dennis Flohr 1850 8.5
11 R.A.G. de Graaff 2079 8
12 Simon Kronemeijer 1953 7.5
13 Adri Timmermans 1776 7.5
14 Wouter Noordkamp 1880 7
15 Maartje de Jonge 1905 6.5
16 Marc Schwartz 1661 6
17 Ron Flohr 1858 4.5

Eindstand groep D

1 Arie van den Hurk 2150 14
2 Tjerk Hacquebord 1889 13
3 Georgios Tzoumacas 1745 11.5
4 Maarten Etmans 2045 11.5
5 Ernesto L. Bonne Boizan 1900 11.5
6 P. van Dinteren 1822 11.5
7 Lendert van den Ouden 1866 10.5
8 Rob Bödicker 1875 10.5
9 Geert Kloppenburg 1950 10
10 Arno Slagboom 1827 8.5
11 Frank Heinen 1708 8
12 Sten Goes 1700 7
13 Naud van Harskamp 1800 7
14 Klaas Veldhuijsen 1921 6
15 Paul ten Vergert 1695 5.5
16 Bernhard Westermann 2050 5
17 Leo Keijzer 1663 2

Eindstand groep E

1 V. Aleksc 1786 14
2 Jeffrey van Renswoude 1716 14
3 Peter Snoek 1941 12
4 Leo Rietveld 1876 11.5
5 Wilfred Jansz 1744 11.5
6 Hans de Lange 1734 11
7 Floris van der Blom 1771 10
8 Bruun van de Laar 1715 9.5
9 Jelle Wiering 1650 9
10 Dirkjan Langerak 1780 8.5
11 Roland Bes 1518 8
12 Thijs van Osch 1765 8
13 Roland Jeurissen 1600 7.5
14 Wouter Nieuwenhuis 1631 7.5
15 Michel Kerkhof 1568 6.5
16 Hans van Steijn 1550 3.5
17 Gilles Vogelesang 1600 1