Het Hypercube snelschaaktoernooi 2006

Robert Beekman

Hij was er al een keer héél dichtbij. Twee jaar geleden speelde hij een play offs tegen Jan Smeets die uiteindelijk met de eindoverwinning er van door zou gaan. Dit jaar was hij het zelf die op het laatste moment toesloeg. Daniel Fridman heeft het Hypercube snelschaaktoernooi 2006 gewonnen!

De eerste drie van Hypercube 2006. Helemaal links Konstantin Landa (2), daarnaast Daniel Fridman (1), en helemaal rechts Jan Smeets (3). Rechts naast Fridman zit GM Felix Levin.

142 schakers beproefden op paaszaterdag hun geluk in het Hypercube snelschaaktoernooi. Onder hen 6 grootmeesters, 10 internationaal meesters en 3 FIDE meesters.

In de voorronden worden groepen samengesteld die naar speelsterkte gelijkelijk onderverdeeld zijn, wat impliceert dat iedereen wel een keertje de eer heeft tegen een hele sterke speler aan te mogen treden. Een paar grootmeesters zag ik in de voorrondes nog wel eens verveeld om zich heenkijken. Maar de meeste grootmeesters bleven tot de laatste seconde diep geconcentreerd, ook al stonden ze een dame voor.

Alle grootmeesters en bijna alle meesters haalden ook tevens de finalegroep. Een paar niet. Marc Erwich bijvoorbeeld. Links de stelling waarin hij zwart heeft tegen Jan Willem de Jong. Het komt voort uit de Rubinstein variant van het Nimzo-indisch, nog steeds duidelijk herkenbaar aan de pionnenstructuur. Maar hoe komt die witte dame op h4? Welnu, die heeft wit omgespeeld vanuit c2 en f5 en g5 naar h4. Wit wil e4 spelen en vervolgens met de loper offeren op h6, al dan niet in combinatie met Pf5. Ik zag Marc nog vertwijfeld kijken toen hij, in reactie daarop, zijn dame van a6 op d3 neerzette. Wit had niet meer dan een minuut verloren, maar zwart inmiddels al drie minuten.

In de dezelfde diagramstelling links speelde wit 1.e4, sloeg zwart met de dame op c3 (1... Dxc3) en volgde automatisch 2.Lxh6. Wat nu? Zwart speelde 2. gxh6, vanuit de veronderstelling dat Dxf6 Dxd4 niet kan, maar wit speelde 3.Pf5 en zwart staat gelijk verloren. 2. Pxd4 was beter geweest, met als idee 3.Dg5 Pe6. Onduidelijke kansen voor wit die nog wel een en ander te bewijzen heeft.

Ook Jan Willem de Jong, die vorig jaar wel in de finalegroep zat, haalde dit jaar de A-groep overigens niet. Als nummer drie speelde hij één van de vier play offs, en wel tegen Joost Marcus. Hij had wit en vijf minuten; Joost had zwart en vier minuten. Wit moet winnen, en anders gaat zwart door. De Jong probeerde het heel lang, maar Marcus bleef goed verdedigen en hield stand. Maar Jan-Willem de Jong zou wel de B-groep voor zich opeisen, met 14,5 uit 19. Met een punt voorsprong op nummer 2: Marc Erwich.

Joost Marcus.

De finalegroep

In de finalegroep, met een gemiddelde rating van 2405, ging Daniel Fridman overweldigend van start. Met degelijk en geconcentreerd spel trok hij zomaar vier overwinningen op rij naar zich toe. Konstantin Landa volgde hem op de voet. 3,5 uit 4. Ook Landa zette positioneel correct spel op het bord, maar probeerde af en toe nog wel een systeem op het bord dat niet iedereen kende. Zoals tegen Xander Wemmers. Daar gebeurde: 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Lb4 4.e5 c5 5.Ld2 Ph6 6.Lb5 Ld7 7.Lxd7 Dxd7 8.Lxh6. De database geeft aan dat dit systeem slechts één keer eerder gespeeld was. En wel door Landa zelf.

Links Konstantin Landa, rechts Xander Wemmers. Bogdan Lalic tussen beiden in.

Onconventionele systemen doen het altijd goed. Ze leveren niet altijd openingsvoordeel op, maar wel tijdwinst. Xander stond prima tegen Landa, maar was zo een minuutje kwijt en dat kan later lelijk opbreken. Dat ondervond ook Eric de Haan tegen Manuel Bosboom. Bosboom speelde tegen de Ben-Oni van de Haan a4, Ta3 en Te3, nèt voordat Eric ging rocheren. De zwarte koning moest vervolgens noodgedwongen naar f8, waarna de toren naar b3 terugkeerde om b5 tegen te houden. Het koningsprobleem werd opgelost door h6, Kg8 en Kh7 te spelen, wat ruimschoots opwoog tegen het tijdverlies met de witte toren. Maar het kostte wel tijd en een stelling waarmee hij niet vertrouwd was. Zwart speelde later b6, La6 en Lxe2, waarna wit met Pc4 en Pb5 zomaar de pion op d6 kon veroveren. Dit speelde overigens nog in de voorronden.

Wat mij van de ontmoetingen tussen broodschakers en amateurs een aantal keren opviel was het net iets dieper kijken. Links Jan Smeets tegen Joost Marcus. Joost had met het Frans twee pionnen veroverd op de damevleugel en onder andere met Da5 de witte koning naar f1 gedwongen. Maar ja, wat kun je met die pionnen op de damevleugel als daar ook een koning staat? In de diagramstelling linksboven dreigt wit damewinst met Ta1. Zwart moet Da6 spelen waarna de pion op d5 verloren gaat. Wit staat hier al gewonnen.

 

En neem anders de partij tussen Landa en de Haan. Eric de Haan hield keurig netjes stand, zoals in zoveel partijen. Dan speelt Landa De3-e2 en ontstaat de diagramstelling links. De Haan sloeg a tempo op b3 en gelijk met de loper op c3. Er volgde eveneens a tempo f5 exf5 exf5 Pe5 Ld5 Dd8 f6. Wit staat ineens heel goed en de loper op c3 vervelend buitenspel. Er volgde nog g5 Dh5 Tb4 Dxh6 en zwart gaf op.

Zo gelijk dat pionnetje op c3 pakken, wie zou dat niet doen? Spelen wij zo geen snelschaak: pakken wat je pakken kan en laat de ander het maar bewijzen? We snelschaken teveel tegen elkaar en te weinig tegen grootmeesters, denk ik dan.

Links Eric de Haan.

Landa - Jens!

Ondertussen bleef Fridman maar winnen en winnen! Op een gegeven moment had hij zelfs tien uit tien. Een werkelijk ongelooflijk resultaat! Dat hadden we nog niet eerder gezien. Landa bleef wel in de buurt maar had inmiddels wel anderhalf punt achterstand. Tegen Jelmer Jens speelde hij een mooie positionele partij, waarbij je opnieuw kunt zien dat hij de stelling net iets beter begrijpt dan zijn tegenstander. Druk op de rode knop voor naspelen!

Links Jelmer Jens, rechts Konstantin Landa.

Berkvens - Smeets!

Een andere GM, Jan Smeets, de man die twee jaar geleden Fridman in de finale zo prachtig versloeg, speelde mooie partijen, maar bleef daar wel bij achter. Af en toe ging het net even mis, zoals tegen Joost Berkvens, die zomaar ineens een prachtig en onverwachts offer uit de hoed toverde. Druk op de rode knop voor naspelen!

Joost Berkvens en Jan Smeets zetten de stukken alweer terug, terwijl rechts naast Joost Berkvens een andere Joost, Joost Marcus, nog zwoegt tegen Frans Cuijpers. Daarnaast zit Jelmer Jens. Over hun schouders kijken van links naar rechts Evert de Graaf, Bruno Carlier, Vincent Diepeveen en Hans van den Burg toe.

Smeets - Lalic!

Maar daar stond tegenover dat Jan Smeets wel de mooiste partij van het toernooi op zijn naam heeft staan. Wat hij tegen Bogdan Lalic presteerde was werkelijk ongelooflijk. Twee torens en een loper werden daar geofferd! En dan met zetten waar wij tien minuten over doen om achteraf te begrijpen wat er gebeurd is! Druk op de rode knop voor naspelen.

Jan Smeets. Werd derde met 14,5 uit 19.

Ook GM Lalic speelde overigens goed. Met positioneel goed en gezond spel reeg hij menig overwinning aan elkaar. Landa probeerde zijn Franse systeem te kraken, maar werd volledig overspeeld. Het eindspel stond volkomen gewonnen voor Landa, maar in de laatste seconden liet hij hem toch naar remise glippen. Ook tegen GM Levin stond Lalic heel goed, maar Levin wist zich nog te bevrijden waarop Lalic - in het eindspel en zonder tijdnood - zomaar ineens Kd7 speelde en zijn koning in het schaak van Td1 zette.

Blees - Lalic!

Onregelmatigheden, zullen we maar zeggen. Tegen Blees liet Lalic wederom zien waarom je tegen hem wel positioneel correct moet blijven spelen. Druk op de rode knop voor naspelen! Deze partij was overigens uit de voorronde.

Bogdan Lalic. Werd vierde met 14 uit 19.

De finale

En nog steeds hield Fridman maar niet op met winnen en winnen! Het werd zelfs vijftien uit vijftien! Vijftien uit vijftien! Links Joost Berkvens tegen Daniel Fridman. Wit heeft net f3 gespeeld, in antwoord op het zwarte g5. Kan zwart op h2 offeren? Dat hadden beide spelers in hun overwegingen meegenomen. Fridman deed het toch! . Lxh2 Kxh2 Dh6 Kg1 Pf3 De1 Pf6. Wit kan nu Pc2 spelen en de zwarte aanval winnen is helemaal zo eenvoudig niet, hoewel hij een drukstelling heeft die in een vluggertje lastig te pareren is. Echter, wit verslikte zich met f4, waarop zwart Pg4 speelde en wit opgaf.

Joost Berkvens in zijn partij tegen Daniel Fridman.

Saltaev - Fridman!

Maar toen haperde Fridman. Bosboom zette hem langdurig onder druk, maar Fridman hield wel stand. Heel veel zetjes werden daar op het bordje gezet en uiteindelijk ging Fridman door zijn vlag terwijl Bosboom nog maar één seconde over had. Een ronde later volgde de tweede nederlaag van Fridman. Tegen Saltaev. Een prachtige partij. Met een schitterend positioneel kwaliteitsoffer. Druk op de rode knop voor naspelen!

Saltaev en Fridman begroeten elkaar bij aanvang van de partij.

Wemmers - Fridman!

De derde verliespartij was tegen Xander Wemmers. Fridman probeerde nog tegenspel te krijgen, maar met een stukoffer - een schijnoffer -, sloeg Wemmers keihard toe. Druk op de rode knop voor naspelen!

Fridman verloor zomaar ineens drie partijen op rij en Landa kon vervolgens zowaar inhalen. Hoewel ook hij in die laatste fase verloor. Zoals tegen Jan Smeets. Links de stelling Landa - Smeets. Landa heeft voor zijn pion zeker compensatie en offerde maar alvast met de loper op a6. Ongetwijfeld had hij Lxa6 bxa6 Dxa6 Kb8 Pd4 doorgerekend. Of Lxa6 bxa6 Dxa6 Kd7 Db5. Maar had hij ook doorgerekend wat er zou gebeuren als zwart niet neemt? Er volgde 1.Lxa6 Lxf3 2.gxf3 Pb6 3.Db5 Dxf3. En pas na a4 sloeg zwart op a6, maar nu kan na Dxa6 de dame ertussen: Db7. Smeets zou de gewonnen stelling niet meer uit handen geven.

Ondanks de kostbare verliezen, verloor Landa toch iets minder terrein dan Fridman. En zo ging de laatste ronde in, waarin ze beide tegen elkaar zouden spelen. Met Landa een half punt voorsprong op Fridman. Wat een mooi einde van zo'n dag! Het hoogtepunt in de laatste ronde en daar gingen we allemaal eens goed voor zitten. Een enorme groep had zich rond hun tafel gegroepeerd en iedereen stak zijn hoofd uit om vooral niets van het spektakel te missen.

Fridman - Landa!

Fridman had wit. Landa had zwart. Landa stond een half puntje voor en Fridman moet dus winnen! De partij ging van start. De opening werd rustig opgezet door Fridman en Landa had volwaardig tegenspel. Dan komt daar de eerste fase van het conflict! Landa verrekent zich en had heel goed kunnen komen te staan, maar verloor dus een volle toren. Druk op de rode knop om na te spelen hoe dat geschiedde.

Een volle toren! Dat moet een bekeken zaak zijn. Fridman heeft nog 2.35 en Landa 2.43 minuut op de klok. Dat moet geen probleem zijn voor iemand met een rating van 2562. Dachten wij die een rating hebben die lager is dan 2562.

Maar Fridman kon het punt niet naar zijn hand zetten! Landa had weliswaar een vrijpionnetje op de a-lijn dat door wist te stomen naar a3, maar verder kwam het niet. Initiatief had Landa niet, en dus moest Fridman met een toren meer de partij kunnen beslissen. Maar wat hij ook schoof en manoeuvreerde, hij kwam niet verder! Vele malen werd dameruil aangeboden, maar verrek, wat is dat toch lastig als de tegenpartij niet wil meewerken!

Een volle minuut werden er in hoog tempo zetjes afgeraffeld en nog steeds had Landa een voorsprong op tijd: 1.38 om 1.46. Maar ja, die toren op a2 staat daar achter pion a3 ook niet echt geweldig. Weet je wat? We geven gewoon een kwaliteit op a3. Hebben we wat meer ruimte. Nog altijd een loper en een pion voor. Moet óók voldoende zijn.

En snel verder met zetten doen! Laten we de zwarte koning maar eens mat gaan zetten. We hebben toch een stuk meer, of niet soms? Altijd handig als we gaan aanvallen. Nee, mat zetten lukt niet. Maar het lukt wel om de dames te ruilen. Hè, hè, dat proberen we nu al bijna honderd zetten!

Dan met de toren, loper en vier pionnen (tegen toren en drie pionnen) naar voren toe. Steeds sneller en sneller wordt er gespeeld. Inmiddels heeft wit nog maar 24 seconden en zwart 28 seconden. Het wordt de spelers duidelijk dat het er niet meer om gaat wie het beste snelschaakt, maar wie het snelste zetten kan doen! Landa gaat gewoon winnen! Hij heeft vier seconden voorsprong!

En dan, ongelooflijk maar waar, gooit Fridman er een bovenmenselijke inspanning tegen aan. De zetten worden zo snel achter elkaar op het bord getoverd dat hij, terwijl alles a tempo gespeeld wordt, zijn tegenstander toch nog door de vlag heen jaagt! Met voor hemzelf nog vier seconden op de klok. Een bovenmenselijke inspanning; dat was het! Want iets anders kunnen we niet zeggen over 8 seconden inhalen tegen de vingervlugge Landa.

Maar het is nog niet afgelopen! Landa staat op en doet een claim! Volgens hem heeft Fridman een 'onmogelijke' zet gedaan! Ja, de zetten gingen zo snel achter elkaar dat er vast wel iets onreglementairs gedaan is. Iedereen kijkt naar Fridman. Fridman geeft antwoord in het Russisch. Iedereen kijkt naar Landa. Landa komt met een uitleg, wederom in Russisch. Iedereen kijkt naar Fridman. Fridman verheft zijn stem en legt nog duidelijker uit in het Russisch waarom hij gelijk heeft. Maar Landa laat zich niet kisten. Hij wordt boos! In het Russisch! En Fridman wordt ook boos! In het Russisch!

De gemoederen bedaren. Per slot zag ik ze meermalen tussen de partijen door vrolijk met elkaar keuvelen. Volgens mij kunnen ze het goed met elkaar vinden. Misschien zijn het wel vrienden. En dan is dit de ruzie niet waard.

En zuiver reglementair: de claim heeft weinig waarde als de vlag al gevallen is. Iemand bleek het bovendien nog op video opgenomen te hebben. Die werd bekeken en zowaar: er waren alleen maar reglementaire zetten gedaan. Valt dat niet even mee! Fridman dus reglementair winnaar van het Hypercube snelschaaktoernooi. Hulde!

Links Konstantin Landa, rechts Daniel Fridman.

Tekening van Pia Spong.

Uitslagen

Groep A

A 1 Daniel Fridman GM 2562 16
A 2 Konstantin Landa GM 2600 15,5
A 3 Jan Smeets GM 2539 14,5
A 4 Bogdan Lalic GM 2488 14
A 5 Manuel Bosboom IM 2375 13,5
A 6 Johan van Mil IM 2380 10,5
A 7 Xander Wemmers FM 2393 10,5
A 8 Bruno Carlier IM 2464 10
A 9 Joost Berkvens IM 2410 9
A 10 Eric de Haan 2293 8,5
A 11 Frans Cuijpers IM 2493 8,5
A 12 Mihail Saltaev GM 2500 8
A 13 Felix Levin GM 2487 7,5
A 14 Jeffrey van Vliet 2287 7
A 15 Christof Jansen 2212 6,5
A 16 Erik Hoeksema IM 2372 6,5
A 17 Albert Blees IM 2393 6,5
A 18 Thomas Willemze IM 2350 6
A 19 Jelmer Jens IM 2345 6
A 20 Joost Marcus FM 2162 5,5

Konstantin Landa.

Groep B

B 1 Jan-Willem de Jong 2360 14,5
B 2 Marc Erwich IM 2344 13,5
B 3 Peter Wilschut 2159 12,5
B 4 Jovan Ceko 2148 12
B 5 Marc Overeem 2159 12
B 6 Stefan Kuipers 2153 11,5
B 7 Pieter Nieuwenhuis FM 2140 11
B 8 Andries Dekker 2208 11
B 9 Carl Wustefeld 2239 10,5
B 10 Dirk van Dooren 2037 9,5
B 11 Sander van Eijk 2136 8,5
B 12 Martin van Dommelen 2104 8
B 13 Danny de Ruiter 1811 8
B 14 Daniel Schenkeveld 2040 8
B 15 Koen Haast 1846 7
B 16 Timon van Dijk 2234 7
B 17 Anton Rosmuller 2090 6,5
B 18 Pim Ydo 2085 6,5
B 19 Wesley Vermeulen 1811 6,5
B 20 Eric de Moor 1905 6

Groep C

C 1 Fabrice Wantiez 2260 16
C 2 Frans Konings 2212 13
C 3 Alexander van Beek 2284 13
C 4 Chiel van Oosterom 2241 12,5
C 5 Wim Heemskerk 2266 12
C 6 Bjorn Fokker 1932 10
C 7 Yves Duhayon 2259 9,5
C 8 Arthur Hoogeboom 1643 8,5
C 9 Hans Duistermaat 2134 8,5
C 10 Amindo Naarden 1933 8
C 11 Willem Muhren 2278 8
C 12 Jan Prins 2018 7
C 13 Ben de Leur 2066 6,5
C 14 Leo Hovestadt 2075 6
C 15 Albert Termeulen 2107 6
C 16 Pieter de Groot 2045 5
C 17 Bert van de Donk 2030 3,5

Groep D

D 1 Bart Dekker 2169 13,5
D 2 Arie Schwartz 2231 12
D 3 Dick Schenkeveld 1941 12
D 4 Michiel Blok 2188 12
D 5 Rob van Helvoort 2215 10,5
D 6 Jack Blanchard 2102 10,5
D 7 Rag de Graaff 2159 10
D 8 Wim van de Fliert 2229 10
D 9 Arno Slagboom 1886 9
D 10 Bram van derVelden 2093 9
D 11 Marco de Groot 1963 8,5
D 12 Erik Oosterom 2105 8,5
D 13 Floris van derBlom 1920 7,5
D 14 Theo Dekker 1962 7
D 15 Thomas de Hoop 1932 5
D 16 Rolf Dijksterhuis 1991 4
D 17 Norbert Jansen 2091 4

Groep E

E 1 René Tonnon 1880 12
E 2 Ronald van Doorn 1600 12
E 3 Sten Goes 1900 11,5
E 4 Arie van denHurk 2100 11
E 5 Sebastiaan Smits 2087 11
E 6 Peter Snoek 1898 10,5
E 7 Jeffrey van Renswoude 1908 10,5
E 8 Sander Blok 2000 10
E 9 Vincent Blom 1727 9,5
E 10 Hugo ten Hertog 1854 9,5
E 11 Marcel van Os 1963 9
E 12 Sander Volgelesang 1808 8,5
E 13 Roderick van Kempen 1830 8
E 14 Gerard van Otten 1972 7
E 15 Bruun van de Laar 1781 5
E 16 Youri Gerritse 1647 4
E 17 Inna Jansen 1600 3

Groep F

F 1 Ruben Snepvangers 2092 14,5
F 2 Marc Schwartz 1733 14
F 3 Said Becic 2038 12
F 4 Bas van Esch 2200 11,5
F 5 Maarten Etmans 2115 11
F 6 Peter Sonder 2024 10
F 7 P. van Dinteren 1830 9,5
F 8 Ronald de Groot 1760 9,5
F 9 Kees Verweij 1826 9
F 10 Thijs van Osch 1816 8,5
F 11 Ben van denBergh 1891 8
F 12 Tjerk Hacquebord 1936 7,5
F 13 Guus Beltman 1820 7,5
F 14 Bart-Jan Andriessen 1722 7
F 15 Benjamin Smits 1765 6
F 16 Tobias Dekker 1592 4
F 17 Marcel Janssen 1540 3,5

Maarten Etmans.

Groep G

G 1 Serdar Carinalti 1730 14,5
G 2 Simon Kronemeijer 1958 14,5
G 3 Gabri van derSchootbrugge 1813 12
G 4 Klaas Veldhuijsen 1963 11,5
G 5 Arie Luca 1835 11
G 6 Wim Driessen 1926 11
G 7 Kees Jan Schilt 1800 10
G 8 Marcel Schröer 2007 10
G 9 Erik Middelkoop 1686 9
G 10 Martijn Jansen 1750 8,5
G 11 Jan Blok 1650 7
G 12 Harry Appelo 1825 7
G 13 Olivier Baeten 1979 6,5
G 14 Michel Kerkhof 1583 5,5
G 15 Karel den Boer 1736 5,5
G 16 Gaston Merkx 1800 5
G 17 Jessica de Haas 1429 4,5

Groep H

H 1 Veselin Alecksic 1800 13
H 2 Frans Vreugdenhil 1989 12,5
H 3 Zijad Becic 1972 10,5
H 4 Amir Nicolai 1688 10,5
H 5 Sander van denOord 1890 10
H 6 Hans de Vries 1573 8,5
H 7 Bahman Radfar 1500 8
H 8 Robert Krouwel 1721 7
H 9 Ronald Bes 1800 7
H 10 Piet Verhoeff 1665 6
H 11 Celine Nicolai 1088 6
H 12 Wilco Wernsen 1630 5
H 13 Sjaak Hinzen 1600 5
H 14 Roel van de Donk 1500 4,5
H 15 Dies de Dreu 1646 4
H 16 Ellen Meijer 1521 2,5

De dochter van Jos Nooijen, begeleidster van groep H.